De Stadsmonitor is een meet-, communicatie- en leerinstrument op strategisch niveau bestemd voor alle bij de stedelijke ontwikkeling betrokken actoren.
De Stadsmonitor is een instrument op strategisch niveau. Hiermee bedoelen we dat de Stadsmonitor op een geïntegreerde manier de stedelijke leefbaarheid benadert en zich tevens richt op de toekomst. Beide elementen sluiten nauw aan bij het denkkader van duurzame ontwikkeling. Dergelijke brede focus vraagt selectief gekozen indicatoren en zo veel als mogelijk gecomprimeerde data. Omdat vele concepten zich moeilijk laten vatten in één cijfer, werd het vooropgestelde aantal indicatoren (maximum 100) niet gehaald. Aangezien de Stadsmonitor veeleer een (middel)lange termijn voor ogen houdt, is het echter niet noodzakelijk om jaarlijks alle cijfers te actualiseren.
De leereffecten van de Stadsmonitor zitten in de opbouw van een gemeenschappelijke kijk naar de stad (wie ziet wat?), in de communicatie en discussie over indicatoren (wat meet wat?), in de discussie over de manier waarop trends moeten of kunnen worden gewijzigd (wat moet er gebeuren?), in de discussie over de verdeling van verantwoordelijkheden (wie moet wat doen?) en opbouw van partnerschappen (hoe kan worden samengewerkt?). De monitor is in zijn geheel een communicatie-instrument over de stad en zijn ontwikkeling, tussen stadsbestuur, bewoners, maatschappelijk middenveld, bedrijven,...
Hoewel bedoeld voor iedereen die bij de stedelijke ontwikkeling is betrokken dient de Stadsmonitor in de eerste plaats voor beleidsdebatten op het niveau van de gemeenteraad, het college, het ambtelijke managementcomité, voor deze collectieve organen dus die verantwoordelijk zijn voor het overkoepelend functioneren van stadsbesturen en voor de grote richtingen van het beleid.